വീരശൈവ ധർമ്മം വളരെ പ്രാചീനമാണ്. ഇതിന്റെ ചരിത്രവും പാരമ്പര്യവും സവിശേഷവും സമാനതകളില്ലാത്തതുമാണ്. എപ്പോഴും എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു മതമാണിത്. സ്വാർത്ഥവും സങ്കുചിതവുമായ മനോഭാവങ്ങൾക്ക് ഇതിൽ സ്ഥാനമില്ല. ജാതിയേക്കാൾ പെരുമാറ്റമാണ് വലുതെന്നും, തത്ത്വചിന്തയേക്കാൾ പ്രവൃത്തിയാണ് വലുതെന്നും, വാക്കുകളേക്കാൾ കർമ്മമാണ് വലുതെന്നും, പ്രസംഗത്തേക്കാൾ ആത്മീയ സാധനയാണ് വലുതെന്നും, ദാനത്തേക്കാൾ നിസ്വാർത്ഥ സേവനമാണ് (ദാസോഹം) വലുതെന്നും ഇത് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ലിംഗ, സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക വിവേചനങ്ങളില്ലാതെ എല്ലാവർക്കും തുല്യമായി മതമൂല്യങ്ങൾ പകർന്നുനൽകിയതിന്റെ ബഹുമതി വീരശൈവ ധർമ്മത്തിനാണ്.

വീരശൈവ ധർമ്മത്തിന് അതിന്റേതായ ഭരണഘടനയും പെരുമാറ്റച്ചട്ടങ്ങളും തത്ത്വചിന്തകളും ഉണ്ട്. അഷ്ടാവരണം (എട്ട് സംരക്ഷണങ്ങൾ) ശരീരമായും, പഞ്ചാചാരങ്ങൾ (അഞ്ച് പെരുമാറ്റച്ചട്ടങ്ങൾ) ജീവനായും, ഷട്സ്ഥലങ്ങൾ ആത്മാവായും വർത്തിക്കുന്ന വീരശൈവ ധർമ്മത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക അടിത്തറ ശിവാഗമങ്ങളിൽ കാണാം.

കാമിക മുതൽ വാതുല വരെയുള്ള ഇരുപത്തിയെട്ട് ശിവാഗമങ്ങളുടെ അവസാന ഭാഗങ്ങളിൽ വീരശൈവ ധർമ്മത്തിന്റെ മഹത്ത്വം കാണാൻ കഴിയും. അയ്യായിരത്തിലധികം വർഷത്തെ ചരിത്രമുള്ള വീരശൈവ ധർമ്മം ജാതി വിവേചനം, ലിംഗ അസമത്വം, അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ എന്നിവയെ നിരാകരിച്ചുകൊണ്ട് സാമൂഹിക നീതിയും സാർവത്രിക സമത്വവും ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചു.

അഗസ്ത്യൻ, ദധീചി, വ്യാസൻ, സനന്ദൻ, ദുർവാസാവ് തുടങ്ങിയ മഹർഷിമാർ ശിവാദ്വൈത തത്ത്വചിന്തകൾ പാലിച്ച് ആത്മീയമായി ഉന്നതി പ്രാപിച്ചു. ശിവാഗമങ്ങൾ, സിദ്ധാന്ത ശിഖാമണി, ക്രിയാസാരം, ശ്രീകര ഭാഷ്യം, ശിവാതമഞ്ജരി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി അമൂല്യ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വീരശൈവ ധർമ്മത്തിന്റെ പവിത്രത വർദ്ധിപ്പിച്ചു.

കായകം (അധ്വാനത്തിന്റെ മഹത്ത്വം), ദാസോഹം (നിസ്വാർത്ഥ സേവനം) എന്നീ ആദർശങ്ങൾ വളർത്തിയെടുത്തതിന്റെ ബഹുമതി വീരശൈവ ധർമ്മത്തിനുണ്ട്. വ്യക്തിജീവിയിലെ (അംഗം) പോരായ്മകൾ നീക്കി ഭക്തരെ ലിംഗഗുണങ്ങളാൽ നിറച്ചതിന്റെ ബഹുമതിയും ഇതിനാണ്. വീരശൈവ ധർമ്മം മനുഷ്യശരീരത്തെ ഒരു ക്ഷേത്രമായി കണക്കാക്കുകയും ഗുരു നൽകുന്ന ഇഷ്ടലിംഗത്തെ പരമോന്നത ദൈവമായി ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.